موسسه علمی طلوع بینش آینده مدیریت مالی هوشمند 3116-0964 2 3 2026 09 23 The Effect of Economic Complexity Index on Tax Revenues: Analysis of Short-Term and Long-Term Effects on the Iranian Economy تأثیر شاخص پیچیدگی اقتصادی بر درآمدهای مالیاتی: تحلیل اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت در اقتصاد ایران 252065 10.25843/JIFM.2025.8563.236574 FA ابراهیم زرینی گروه اقتصاد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0003-0050-5693 سمیرا متقی گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران 0000-0001-8572-4355 سعید کیان پور استادیار، گروه اقتصاد، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران 0000-0002-4827-4970 Journal Article 2026 08 10 The existence of the tax gap challenge in the country makes it inevitable to identify the structural and institutional factors affecting tax capacity by applying various theories, including economic complexity theory. The present study investigated the effect of the economic complexity index on tax revenues in the Iranian economy by separating short-term and long-term effects during the period 1991 to 2023, using the Auto Regression with extended lags (ARDL) method. The findings show that in the short run, the Economic Complexity Index, inflation rate, and oil revenues have a negative and significant effect, while industrialization and trade openness have a positive and significant effect on tax revenues. In the long run, the Economic Complexity Index, industrialization, per capita income, and trade openness have a positive and significant effect, whereas inflation rate and oil revenues have a negative and significant effect on tax revenues. These findings are fully consistent with the Tax Modernization Theory, Kaldor's Growth Laws, the Tanzi Effect, and the Fiscal Dutch Disease Theory. Based on the findings, reducing budget dependence on oil, shortening the time lag of tax collection, designing temporary tax incentives during the transition period toward a complex economy, and investing in high-productivity industries are proposed as the most important strategies for increasing tax revenues in Iran. وجود چالش شکاف مالیاتی در کشور، ضرورت شناسایی عوامل ساختاری و نهادی مؤثر بر ظرفیت مالیاتی را با کاربرد نظریات مختلف از جمله نظریه پیچیدگی اقتصادی اجتناب ناپذیر کرده است، پژوهش حاضر، اثر شاخص پیچیدگی اقتصادی بر درآمدهای مالیاتی در اقتصاد ایران را با تفکیک اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت طی دوره زمانی ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۲، از روش خودرگرسیون با وقفه‌های گسترده (ARDL) برسی کرده است. یافته‌ها، نشان داد که در کوتاه‌مدت، شاخص پیچیدگی اقتصادی، نرخ تورم و درآمدهای نفتی، اثر منفی و معنادار و صنعتی شدن و باز بودن تجاری، اثر مثبت و معنادار بر درآمدهای مالیاتی دارند. در بلندمدت، شاخص پیچیدگی اقتصادی، صنعتی شدن، درآمد سرانه و باز بودن تجاری، اثر مثبت و معنادار؛ در حالی که نرخ تورم و درآمدهای نفتی، اثر منفی و معنادار بر درآمدهای مالیاتی نشان ‌داد. این یافته‌ها، با نظریات مدرنیزاسیون مالیاتی، قوانین رشد کلدور، اثر تانزی و نظریه بیماری هلندی مالیاتی تطابق کامل داشت. بر اساس یافته‌ها، کاهش وابستگی بودجه به نفت، کوتاه‌سازی فاصله زمانی وصول مالیات، طراحی مشوق‌های مالیاتی موقت در دوره گذار به سمت اقتصاد پیچیده و سرمایه‌گذاری در صنایع با بهره‌وری بالا به عنوان مهم‌ترین راهکارهای افزایش درآمدهای مالیاتی در ایران پیشنهاد ‌شد.