مدیریت مالی هوشمند

مدیریت مالی هوشمند

تحلیل رفتار معامله گران خرد در بازار سرمایه با استفاده از مدل های مبتنی بر یادگیری تقویتی و داده های سفارشات لحظه ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
کارشناسی ارشد مدیریت مالی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم، قم، ایران
چکیده
این پژوهش با هدف تحلیل رفتار معامله‌گران خرد در بازار سرمایه و ارائه یک چارچوب هوشمند مبتنی بر یادگیری تقویتی و داده‌های سفارشات لحظه‌ای انجام شده است. در سال‌های اخیر، پیچیدگی روزافزون بازارهای مالی و نقش پررنگ داده‌های با فرکانس بالا، ضرورت استفاده از مدل‌های پیشرفته محاسباتی را در تحلیل رفتار بازار افزایش داده است. در این راستا، بازار سرمایه به‌عنوان یک سیستم پیچیده تطبیقی در نظر گرفته شده و رفتار معامله‌گران خرد از طریق داده‌های دفتر سفارشات محدود و با استفاده از الگوریتم‌های یادگیری تقویتی مدل‌سازی شده است. در این پژوهش، سه الگوریتم اصلی شامل یادگیری کیو و شبکه کیو عمیق، روش بازیگر منتقد و روش بازیگر منتقد نرم برای تحلیل و پیش‌بینی رفتار بازار مورد استفاده قرار گرفتند. داده‌های مورد استفاده شامل ویژگی‌های استخراج‌شده از دفتر سفارشات لحظه‌ای از جمله عدم‌تعادل سفارشات، عمق بازار، جریان سفارشات و تغییرات لحظه‌ای قیمت بوده است. نتایج نشان داد که مدل‌های یادگیری تقویتی، به‌ویژه روش بازیگر–منتقد نرم، عملکرد بهتری نسبت به سایر مدل‌ها در شاخص‌هایی مانند دقت پیش‌بینی، بازدهی تجمعی و کنترل ریسک دارند. همچنین مشخص شد که عدم‌تعادل سفارشات مهم‌ترین متغیر تأثیرگذار در پیش‌بینی جهت بازار است. یافته‌ها بیانگر آن است که ترکیب یادگیری تقویتی با داده‌های سطح خرد بازار می‌تواند الگوهای رفتاری پنهان معامله‌گران خرد را استخراج کرده و دقت تصمیم‌گیری در محیط‌های مالی پویا را به‌طور معناداری افزایش دهد. این چارچوب می‌تواند به توسعه سیستم‌های معاملاتی هوشمند و بهبود درک رفتار بازار در سطح خرد کمک کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Modeling Retail Traders’ Behavior in Capital Markets Using Reinforcement Learning and High-Frequency Order Book Data

نویسنده English

Niloufar Eslami
Master’s Degree in Financial Management, Islamic Azad University, Qom Branch, Qom, Iran
چکیده English

This study aims to analyze the behavior of retail traders in capital markets and propose an intelligent framework based on reinforcement learning and high-frequency limit order book data. In recent years, the increasing complexity of financial markets and the growing availability of high-frequency data have highlighted the need for advanced computational models to understand and predict market behavior. In this context, the capital market is modeled as a complex adaptive system, where retail traders’ behavior is inferred from limit order book data using reinforcement learning algorithms.
Three main algorithms, including Q-learning and Deep Q-Network (DQN), Actor-Critic, and Soft Actor-Critic (SAC), are employed to model and predict market behavior. The dataset consists of features extracted from the high-frequency limit order book, including order imbalance, market depth, order flow, and short-term price dynamics. The results indicate that reinforcement learning models, particularly the Soft Actor-Critic approach, outperform other methods in terms of prediction accuracy, cumulative returns, and risk management. Furthermore, order imbalance is identified as the most influential feature in short-term market direction prediction.
The findings suggest that integrating reinforcement learning with micro-level market data enables the extraction of hidden behavioral patterns of retail traders and significantly improves decision-making in dynamic financial environments. This framework can contribute to the development of intelligent trading systems and enhance the understanding of market behavior at the microstructure level.

کلیدواژه‌ها English

Reinforcement Learning Retail Traders Capital Market Limit Order Book High
Frequency

  • تاریخ دریافت 20 خرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 30 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 20 تیر 1404