ارائه الگوی سلسله مراتبی آثار بتای گله ای با رویکرد تبیین ناهنجاری های بورس اوراق بهادار تهران

نظری فتح آباد, غلام عباس; عسکر زاده, غلامرضا; خواجه محمود آبادی, حمید

doi:10.25843/JIFM.2025.8563.20809

ارائه الگوی سلسله مراتبی آثار بتای گله ای با رویکرد تبیین ناهنجاری های بورس اوراق بهادار تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

غلام عباس نظری فتح آباد ¹

غلامرضا عسکر زاده ²

حمید خواجه محمود آبادی ¹

¹ گروه مهندسی مالی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران

² گروه مهندسی مالی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران (نویسنده مسئول)

10.25843/JIFM.2025.8563.20809

چکیده

رفتار گله‌ای معمولاً پدیده‌ای منفی تلقی می‌شود. زیرا، وقتی سرمایه‌گذاران از یکدیگر تقلید می‌کنند، خرید و فروش‌ها بر اساس اطلاعات جدید و معتبر شرکت انجام نمی‌شود، بلکه بر اساس رفتار دیگران انجام می‌شود. بتای گله‌ای نیروی محرکه‌ای است که در آن، احساسات و تقلید جمعی، منطق را از بازار می‌گیرد و باعث می‌شود قیمت‌ها به جای حرکت بر اساس واقعیت‌های اقتصادی، تابع روانشناسی توده شوند و ناهنجاری‌های قیمتی رخ دهد. هدف از انجام مطالعه حاضر ارائه الگوی سلسله مراتبی آثار بتای گله ای با رویکرد تبیین ناهنجاری های بورس اوراق بهادار تهران بوده است. روش انجام این پژوهش آمیخته (کیفی-کمی) است. بخش کیفی پژوهش با استفاده از مصاحبه با 21 خبره و تحلیل داده های حاصل از آن به کمک روش تحلیل محتوا(تم) به انجام رسید و 19 اثربتای گله‌ای موثر در تبیین ناهنجاری‌های بورس شناسایی و استخراج شد. سپس، در بخش کمی برای طراحی مدل از روش ترکیبی دیمتل – ISM استفاده شد. در قسمت دیمتل نحوه ارتباط و اثرگذاری آثار استخراج شده با کمک خبرگان گردآوری شد. با نرم افزارISM متلب داده های گردآوری شده در قالب ماتریس خودتعاملی تجزیه و تحلیل شدند و الگویی چهار سطحی حاصل شد. داده‌های موردنیاز این بخش نیز با استفاده از ماتریس خودتعاملی گردآوری شد. تحلیل داده‌های گردآوری‌شده با نرم‌افزار متلب منجر به تشکیل چهار سطح گردید که افزایش سطح عدم اطمینان در بورس اثرگذارترین اثر بتای گله ای در ناهنجاری های بورس در این الگو بود.

کلیدواژه‌ها

سرمایه گذاری

بتای گله ای

ناهنجاری

بورس

موضوعات

مالی-بازارهای مالی

عنوان مقاله English

Presenting a hierarchical model of the effects of herding beta with an approach to explaining anomalies in the Tehran Stock Exchange

نویسندگان English

GholamAbbas NazariFathabad ¹

GholamReza Askarzadeh ²

Hamid KhajehMahmoodabadi ¹

¹ Department of Financial Engineering, Ya.C., Islamic Azad University, Yazd, Iran

² Department of Financial Engineering, Ya.C., Islamic Azad University, Yazd, Iran (Corresponding Author)

چکیده English

Herding behavior is usually considered a negative phenomenon. Because, when investors imitate each other, purchases and sales are not made based on new and reliable information about the company, but rather on the behavior of others. Herding beta is a driving force in which emotions and collective imitation take logic from the market and cause prices to follow crowd psychology instead of moving based on economic realities, and price anomalies occur. The purpose of the present study was to present a hierarchical model of the effects of herding beta with an approach to explaining anomalies in the Tehran Stock Exchange. The method of this research is mixed (qualitative-quantitative). The qualitative part of the research was conducted by interviewing 21 experts and analyzing the resulting data using the content analysis method (theme), and 19 effective herd beta effects in explaining stock market anomalies were identified and extracted. Then, in the quantitative part, the combined DEMATEL-ISM method was used to design the model. In the DEMATEL part, the relationship and effectiveness of the extracted effects were collected with the help of experts. The collected data were analyzed in the form of a self-interaction matrix using ISM Matlab software, and a four-level model was obtained. The data required for this part was also collected using the self-interaction matrix. Analysis of the collected data with Matlab software led to the formation of four levels, and increasing the level of uncertainty in the stock market was the most effective effect of herd beta on stock market anomalies in this model.

کلیدواژه‌ها English

Investment

Herd beta

Anomaly

Stock Market

حیدری، حمیدرضا و فرزانگان، الهام.1400. بررسی ﺗﺄثیر رفتار گله‌ای بر نوسان‌پذیری غیرسیستماتیک در صنایع فعال در بورس اوراق بهادار تهران. نشریه پژوهش های حسابداری مالی. شماره 48. 77-57.

دلبری، سهیلا، بهزادی، حسن و نوکاریزی، محسن.1403. واکاوی رفتار گله ای کاربران شبکه های اجتماعی در اشتراک و استفاده از اطلاعات. پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات. شماره 121. ص‌ص 658-637.

رضاقلی‌زاده، مهدیه، راسخی، سعید و پورعلی، مبینا.1404. کووید 19 و رفتار گله ای در بازار رمزارزها. فصلنامه علمی راهبرد مدیریت مالی. شماره 48. ص‌ص 48-23.

فرهادی، حمیدرضا، ندیری، محمد، سارنج، علیرضا و تهرانی، علیرضا.1401. بررسی اثر رفتار گله ای در اقتصاد ایران بر معیار کارایی مدل قیمت گذاری دارایی ها. نشریه اقتصاد و بانکداری اسلامی. شماره 38. 136-113.

عسکرزاده، غلامرضا و امین، روحی.1401. بررسی رفتار گله ای در بازار ارزدیجیتال. نشریه پژوهش های مالی و رفتاری در حسابداری. شماره 4. 135-123.

Alemu, T. W., Santschi, D. E., Cue, R. I., and Duggavathi, R. (2023). Reproductive performance of lactating dairy cows with elevated milk b-hydroxybutyrate levels during first 6 weeks of lactation. J. Dairy Sci. 106, 516–518.

Benedet, A., Manuelian, C. L., Zidi, A., Penasa, M., and De Marchi, M. (2023). Invited review: b-hydroxybutyrate concentration in blood and milk and its associations with cow performance. Animal 13, 167–168.

Brunner, N., Groeger, S., Canelas Raposo, J., Bruckmaier, R. M., and Gross, J. J. (2023). Prevalence of subclinical ketosis and production diseases in dairy cows in Central and South America, Africa, Asia, Australia, New Zealand, and Eastern Europe. Transl. Anim. Sci. 3, 84–92.

Couto Serrenho, R., Church, C., McGee, D., and Duffield, T. F. (2023). Association of herd hyperketolactia prevalence with transition management practices and herd productivity on Canadian dairy farms-A retrospective cross-sectional study. J. Dairy Sci. 106, 281–299.

Compton, C. W., Young, L., and McDougall, S. (2022). Subclinical ketosis in postpartum dairy cows fed a predominantly pasture-based diet: defining cut-points for diagnosis using concentrations of beta-hydroxybutyrate in blood and determining prevalence. N Z Vet. J. 63, 241–258.

Daros, R. R., Weary, D. M., and von Keyserlingk, M. A. G. (2024). Invited review: Risk factors for transition period disease in intensive grazing and housed dairy cattle. J. Dairy Sci. 105, 473–494.

Franceschini, S., Grelet, C., Leblois, J., Gengler, N., Soyeurt, H.GplusE consortium (2022). Can unsupervised learning methods applied to milk recording big data provide new insights into dairy cow health? J. Dairy Sci. 105, 676–697.

Khol, J. L., Freigassner, K., Stanitznig, A., Tichy, A., and Wittek, T. (2021). Evaluation of a handheld device for the measurement of beta-hydroxybutyrate in capillary blood obtained by the puncture of the vulva as well as in venous whole blood in cattle. Pol. J. Vet. Sci. 22, 557–564.

Lean, I. J., LeBlanc, S. J., Sheedy, D. B., Duffield, T., Santos, J. E. P., and Golder, H. M. (2023). Associations of parity with health disorders and blood metabolite concentrations in Holstein cows in different production systems. J. Dairy Sci. 106, 500–518.

Reist, M., Koller, A., Busato, A., Küpfer, U., and Blum, J. W. (2024). First ovulation and ketone body status in the early postpartum period of dairy cows. Theriogenology 54,685–701.

Sailer, K. J., Pralle, R. S., Oliveira, R. C., Erb, S. J., Oetzel, G. R., and White, H. M. (2022). Technical note: Validation of the BHBCheck blood b-hydroxybutyrate meter as a diagnostic tool for hyperketonemia in dairy cows. J. Dairy Sci. 101, 152–179.

Suthar, V. S., Canelas-Raposo, J., Deniz, A., and Heuwieser, W. (2021). Prevalence of subclinical ketosis and relationships with postpartum diseases in European dairy cows. J. Dairy Sci. 96, 295–318.

Vanholder, T., Papen, J., Bemers, R., Vertenten, G., and Berge, A. C. (2021). Risk factors for subclinical and clinical ketosis and association with production parameters in dairy cows in the Netherlands. J. Dairy Sci. 98, 88–103.