مدیریت مالی هوشمند

مدیریت مالی هوشمند

اعتبار سنجی مدل انعطاف پذیری مالی رفتاری در صنعت بانکداری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علیرضا مهدوی 1
منصوره مرادی حقیقی 2
مجید جهانگیرفرد 1
1 گروه مدیریت دولتی، واحد فیروزکوه، دانشگاه آزاد اسلامی، فیروزکوه، ایران
2 گروه مدیریت دولتی، واحد فیروزکوه، دانشگاه آزاد اسلامی، فیروزکوه، ایران(نویسنده مسئول)
10.25843/JIFM.2025.8563.20879
چکیده
هدف پژوهش حاضر، طراحی و اعتبارسنجی مدل انعطاف‌پذیری مالی رفتاری در صنعت بانکداری با تأکید بر شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های مؤثر بر توانایی کارکنان و سازمان در مواجهه با تغییرات محیطی و الزامات متحول شغلی است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، از نوع پژوهش‌های آمیخته اکتشافی است که در دو مرحله کیفی و کمی انجام شده است. در بخش کیفی، با استفاده از روش تحلیل مضمون، ابتدا مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان حوزه منابع انسانی انجام شد و داده‌های حاصل از مصاحبه‌ها مورد تحلیل و کدگذاری قرار گرفت. در این مرحله، مضامین پایه و سازمان‌دهنده استخراج و در قالب مدل مفهومی اولیه انعطاف‌پذیری منابع انسانی سازمان‌دهی شدند. در بخش کمی، به‌منظور اعتبارسنجی مدل استخراج‌شده، پرسشنامه پژوهش براساس یافته‌های مرحله کیفی تدوین و در میان جامعه آماری توزیع شد و داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری و نرم‌افزار اسمارت‌پی‌ال‌اس مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نتایج حاصل از برازش مدل اندازه‌گیری و ساختاری، اعتبار مدل پیشنهادی را تأیید کرد. یافته‌های پژوهش نشان داد که انعطاف‌پذیری منابع انسانی از هشت مضمون سازمان‌دهنده شامل انعطاف‌پذیری شایستگی حرفه‌ای، انعطاف‌پذیری ساختاری-فرهنگی، انعطاف‌پذیری زمانی، انعطاف‌پذیری دانشی، انعطاف‌پذیری وظیفه‌ای، انعطاف‌پذیری رفتاری، انعطاف‌پذیری ارتباطی و انعطاف‌پذیری مهارتی تشکیل شده است. در میان مضامین شناسایی‌شده، انعطاف‌پذیری شایستگی حرفه‌ای بیشترین قدرت تبیین‌کنندگی را داشت و پس از آن به‌ترتیب انعطاف‌پذیری ساختاری-فرهنگی، زمانی، دانشی، وظیفه‌ای، رفتاری، ارتباطی و مهارتی قرار گرفتند. همچنین، بلوغ حرفه‌ای کارکنان، چابکی ساختاری، مدیریت زمان کاری، حل مسئله و تفکر رقابتی، کیفیت عملکرد شغلی، رفتار توسعه‌گرا، ارتباطات درون‌سازمانی و یادگیری فناورانه مهم‌ترین مؤلفه‌های تبیین‌کننده مضامین اصلی شناسایی شدند. در مجموع، نتایج نشان می‌دهد که انعطاف‌پذیری منابع انسانی سازه‌ای چندبعدی است که تحقق آن مستلزم توسعه هم‌زمان قابلیت‌های حرفه‌ای، روانی، دانشی، رفتاری و مهارتی کارکنان و ایجاد ساختارهای چابک، فرهنگ حمایتی و یادگیرنده و سازوکارهای ارتباطی و زمانی منعطف در سازمان است. بر این اساس، مدل ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان چارچوبی برای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی در حوزه مدیریت منابع انسانی و افزایش ظرفیت سازمان‌ها برای سازگاری مؤثر با تغییرات محیطی مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
انعطاف‌پذیری منابع انسانی
انعطاف‌پذیری شایستگی حرفه‌ای
انعطاف‌پذیری ساختاری-فرهنگی
انعطاف‌پذیری زمان
موضوعات

عنوان مقاله English

Validation of the Behavioral Financial Flexibility Model in the Banking Industry

نویسندگان English

Alireza Mahdavi 1
Mansoureh Moradi Haghighi 2
Majid Jahangirfard 1
1 Department of Public Administration, Fi.C., Islmic Azad University, Firoozkooh, Iran
2 Department of Public Administration, Fi.C., Islmic Azad University, Firoozkooh, Iran (Coresponding autour)
چکیده English

The aim of the present study is to design and validate the behavioral financial flexibility model in the banking industry with an emphasis on identifying the dimensions and components that affect the ability of employees and the organization to cope with environmental changes and evolving job requirements. The present study is an applied research in terms of purpose and a mixed exploratory research in terms of method, which was conducted in two qualitative and quantitative stages. In the qualitative part, using the content analysis method, semi-structured interviews were first conducted with experts in the field of human resources, and the data from the interviews were analyzed and coded. In this stage, basic and organizing themes were extracted and organized in the form of an initial conceptual model of human resources flexibility. In the quantitative part, in order to validate the extracted model, a research questionnaire was developed based on the findings of the qualitative phase and distributed among the statistical population, and the collected data were analyzed using structural equation modeling and SmartPLS software. The results of the measurement and structural model fitting confirmed the validity of the proposed model. The research findings showed that human resource flexibility consists of eight organizing themes including professional competence flexibility, structural-cultural flexibility, time flexibility, knowledge flexibility, task flexibility, behavioral flexibility, communication flexibility, and skill flexibility. Among the identified themes, professional competence flexibility had the highest explanatory power, followed by structural-cultural, time, knowledge, task, behavioral, communication, and skill flexibility, respectively. Also, professional maturity of employees, structural agility, work time management, problem solving and competitive thinking, job performance quality, development-oriented behavior, intra-organizational communication, and technological learning were identified as the most important components explaining the main themes. Overall, the results show that human resource flexibility is a multidimensional construct whose realization requires the simultaneous development of professional, psychological, knowledge, behavioral, and skill capabilities of employees and the creation of agile structures, a supportive and learning culture, and flexible communication and time mechanisms in the organization. Accordingly, the presented model can be used as a framework for policy-making and planning in the field of human resource management and increasing the capacity of organizations to effectively adapt to environmental changes.

کلیدواژه‌ها English

Human resource flexibility
professional competency flexibility
structural-cultural flexibility
time flexibility
عاقلی، میثم؛ نیک منش، شمس الدین؛ رشیدی، حسن و جلالی، پریسا. (1402). نگارش پایان نامه و مقاله نویسی، چاپ اول، تهران: موسسه کتاب دیباگران.
اسگندری، غلامرضا؛ بهلولی، نادر؛ رحیمی، غلامرضا؛ و حجتی، سید عبداله. (1399). طراحی مدل انعطاف‌پذیری منابع انسانی برای سازمان تأمین اجتماعی. مطالعات بین‌رشته‌ای دانش راهبردی، 9(37)، 198-231.
امیرنژاد، لیلا. (1401). بررسی تأثیر انعطاف‌پذیری منابع انسانی بر نوآوری سازمانی با نقش میانجی فرهنگ انطباق‌پذیری (مورد مطالعه: سازمان انتقال خون ایران). مطالعات مدیریت، اقتصاد و کارآفرینی، 3(1)، 83-96.
حکاک؛ محمد. (1403). طراحی الگوی انعطاف‌پذیری منابع انسانی. مطالعات مدیریت (بهبود و تحول)، 33(113)، 1-44.
صادق‌زاده؛ زهره، قربانی؛ محمود، ناصری‌نازیا‌سادات. (1402). طراحی مدل افزایش انعطاف‌پذیری منابع انسانی با رویکرد ارزش‌آفرینی براساس روش کیفی (مورد مطالعه: کارکنان آموزش و پرورش نواحی هفتگانه مشهد و تبادکان). مجله رهیافتی در مدیریت بازرگانی، 4(1)، 397-412.
عظیمیان؛ ناهید، جزنی؛ نسرین، محرابی؛ جواد. (1403). طراحی مدل انعطاف‌پذیری منابع انسانی در شرایط ادغام در سازمان‌های دولتی ایران. مدیریت توسعه و تحول، 16(59)، 99-110.
علی‌زاده، مهدی؛ و مینایی، یاسر. (1402). فراتحلیل پیشایندها و ره‏آوردهای انعطاف‌پذیری منابع انسانی. مطالعات منابع انسانی، 13(3)، 79-102.
گودرزی، فاطمه؛ دانشفرد، کرم‌اله؛ طاهری‌گودرزی، حجت؛ و عباس‌زاده‌سهرون، یداله. (1401). طراحی مدل انعطاف‌پذیری منابع انسانی (مطالعه‌ای در سازمان‌های دولتی استان لرستان). پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 14(1)، 103-135.
یعقوبی؛ حمیدرضا، قلی‌پور؛ آرین، امیری؛ مجتبی. (1401). طراحی مدلی بومی برای تعیین ابعاد انعطاف‌پذیری منابع انسانی در بانک‌های دولتی. مدیریت دولتی، 14(1)، 29-52.
Brandmo, C. (2022). Human resource flexibility within bureaucratic contexts: A grounded theory study in public sector organizations (Doctoral dissertation). Oxford University.
Chen, H., & Park, J. (2022). Temporal and numerical flexibility in knowledge-intensive firms: A qualitative study of HR managers in Seoul. International Journal of Human Resource Studies, 12(3), 45–68.
Dubois, C., Martin, S., & Lefèvre, P. (2022). Human resource flexibility in public hospitals: A qualitative thematic analysis of nursing management perspectives. Journal of Health Care Management, 43(2), 97–123.
González, L., Herrera, M., & Vega, R. (2021). Task, skill, and knowledge flexibility in manufacturing organizations: Insights from Mexican production managers. Journal of Organizational Flexibility, 9(2), 101–126.
Khan, M., Rahman, S., & Ali, T. (2023). Skill, knowledge, and structural HR flexibility as drivers of innovation in manufacturing firms: Evidence from Pakistan. Asian Journal of Human Resource Management, 11(1), 55–80.
Martin, A. J. (2024). Human resource flexibility as a source of competitive advantage in knowledge-based firms: A constructivist grounded theory (Doctoral dissertation). Ghent University, Belgium.
Park, J., Lee, H., & Choi, S. (2022). Dimensions of HR flexibility in tech startups: A qualitative exploration of founders and employees in Seoul. International Journal of Startup Management, 5(3), 21–49.
Peterson, L., Clark, R., & Meyer, T. (2024). Numerical, temporal, and task flexibility in retail HR systems and their impact on performance. International Journal of Retail & HR Studies, 10(2), 33–60.
Rossi, F., Bianchi, L., & Conti, M. (2023). Professional competence, behavioural, and ethical flexibility in service firms: A qualitative exploration. Journal of Human Resource Development, 15(1), 23–47.
Smith, J., Brown, K., & Taylor, S. (2020). Structural, team, and skill flexibility in IT companies: Evidence from qualitative interviews. Journal of Flexible Work Practices, 8(4), 89–112.
Yılmaz, A., Demir, B., & Arslan, G. (2020). Behavioral, relational, and competence flexibility of employees and their effects on organizational commitment in financial services. Turkish Journal of Human Resource Research, 7(4), 112–139.
Way, S. A., Tracey, J. B., Fay, C. H., Wright, P. M., Snell, S. A., Chang, S., & Gong, Y. (2015). Validation of a multidimensional HR flexibility measure. Journal of Management, 41(4), 1098-1131.
Agheli, M., NikMenesh, Sh., Rashidi, H., & Jalali, P. (2023). Training on thesis writing and scientific article writing. first edition, Tehran: Dibagaran Book Institute.  (In Persion)
Wright, P. M., & Snell, S. A. (1998). Toward a unifying framework for exploring fit and flexibility in strategic human resource management. Academy of management review, 23(4), 756-772.
Jhavar, U., & Sharma, J. (2026). Digitalisation Of Human Resource in The Age of Industry 4.0: A Review of Hr Practices and Its Challenges in Manufacturing Organisations. Advances in Consumer Research, 3(2).
Gong, Q., Fan, D., & Bartram, T. (2025). Integrating artificial intelligence and human resource management: a review and future research agenda. The International Journal of Human Resource Management, 36(1), 103-141.
hGriep, Y., Hansen, S. D., Kraak, J. M., Sherman, U., & Bankins, S. (2025). Sustainable human resource management: The good, the bad, and making it work. Organizational Dynamics, 54(2), 101112.
Aldaiem, F. M., & Abu-Helaleh, R. S. (2022). The impact of human resource flexibility on organizational success. International journal of research and review, 9(9), 67-88.
Huang, X., Yang, F., Zheng, J., Feng, C., & Zhang, L. (2023). Personalized human resource management via HR analytics and artificial intelligence: Theory and implications. Asia Pacific Management Review, 28(4), 598-610.
Kutieshat, R., & Farmanesh, P. (2022). The impact of new human resource management practices on innovation performance during the COVID 19 crisis: A new perception on enhancing the educational sector. Sustainability, 14(5), 2872.