مدیریت مالی هوشمند

مدیریت مالی هوشمند

ارائه الگوی جریان سیاست‌گذاری در حسابداری با رویکرد نظریۀ آشوب و تحلیل محتوا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
معصومه کاظمی نوجه ده 1
حیدر محمدزاده سالطه 1
علی اکبر نونهال نهر 2
ساسان مهرانی 3
1 گروه حسابداری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران
2 گروه حسابداری، واحد بستان آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، بستان آباد، ایران
3 گروه حسابداری،‌ دانشکده حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، ‌دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.25843/JIFM.2025.8563.236401
چکیده
شواهد نشان داده است که وضعیت کنونی کیفیت اطلاعات حسابداری چندان مناسب نبوده و نتوانسته است حسابداری را به اهداف غایی خود نزدیک نماید. این امر بیانگر آن است که استانداردهای نوشته شده بر اساس جریان سیاست‌‏گذاری کنونی حسابداری نتوانسته است به اهداف حسابداری که اثرگذاری و تسهیل تصمیم‌‏گیری استفاده‌‏کنندگان از اطلاعات حسابداری به‌‏ویژه سرمایه‏‌گذاران است، دست یابد و تا زمانی‌ﻛﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ ﺗﺪاوم داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷـﺪ ﻫﻴﭻ‌گونه ﺗﻐﻴﻴﺮ یا ﺑﻬﺒﻮدی در ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ ﻧﻴﺎزﻫﺎی اطلاعاتی ﮔﺮوه‌های ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳﺘﻔﺎده‌ﻛﻨﻨﺪه از اﻃﻼﻋﺎت ﺣﺴﺎﺑﺪاری، ﺟﻬﺖ‌ﮔﻴﺮی ﻣﺸﺨﺺ در اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻧﻮﻳﺴﻲ، اﻧﻄﺒﺎق اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ ﺑﺎ نیازهای اﺳﺘﻔﺎدهﻛﻨﻨﺪﮔﺎن و ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی از ﺗﺪوﻳﻦ و اﻧﺘﺸﺎر اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﺘﻨﺎﻗﺾ ﺣﺎﺻﻞ ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺷﺪ. در این راستا، پژوهش حاضر برای نخستین بار در قلمرو حسابداری به دنبال ارائه الگویی مناسب و علمی برای جریان سیاست‌‏گذاری در حسابداری با استفاده از رویکردهای نظریۀ آشوب و روش تحلیل محتوا می‌باشد. جامعۀ آماری پژوهش، خبرگان رشتة حسابداری، شامل حسابرسان شاغل عضو جامعة حسابداران رسمی ایران، اعضای هیأت علمی رشته حسابداری، حسابداران شاغل عضو انجمن حسابداران خبره ایران و سایر افرادی که متخصص در رشتة حسابداری و آشنا با جریان سیاست‌گذاری و استانداردهای آن و آشنا با فرآیند تصمیم‌گیری اقتصادی می‌باشند در نظر گرفته شده است و با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده است. جهت یافتن پاسخ‌‌های مناسب برای سؤالات تحقیق، به‏منظور شناسایی و تبیین وضعیت حاکم بر جریان سیاست‌گذاری در حسابداری، ابتدا مؤلفه‌های مربوط به الگوی خطی (نظم) و نیز مؤلفه‌‏های مربوط به الگوی غیرخطی (آشوب) از طریق مصاحبه با 7 نفر از خبرگان رشتة حسابداری و نیز با استفاده از رویکرد تحلیل محتوای کیفی منابع علمی و پژوهشی همچون کتب، مقالات و یافته‌‏های مربوطه در رشته‌‏های مختلف و عمدتاً علوم تصمیم‌‏گیری، روان‏شناختی، حسابداری و حسابرسی و مانند اینها استخراج و طبقه‌‌بندی شده و سپس برای پیمایش نظرات خبرگان، مؤلفه‌‏های حاصل از گام قبل در قالب پرسش‏نامه‌‏ای جهت اعتبارسنجی کمی الگوی پیشنهادی (مطلوب) جریان سیاست‌گذاری در حسابداری طراحی و استفاده شده است. پس از توزیع پرسشنامه‌ها به تعداد 60 عدد، پاسخ 42 مورد پرسشنامه به‌طور کامل دریافت شد و الگوی پیشنهادی پژوهش با استفاده از نرم افزار SmartPls3 مورد بررسی قرار گرفت. در این پژوهش الگوی مطلوب (پیشنهادی) جریان سیاست‌گذاری حسابداری مبتنی بر نظریة آشوب ارائه گردیده و یافته‌های اعتبارسنجی آن نیز نشان می‌دهد که می‌توان با پیروی از این الگو، جریان سیاست‌گذاری در حسابداری را در مسیری واقعی و اثربخش هدایت کرد.
کلیدواژه‌ها
جریان سیاست‌گذاری در حسابداری
استانداردهای حسابداری
نظریة آشوب
تحلیل محتوا
موضوعات

عنوان مقاله English

Proposing a Model for the Accounting Policymaking Process Using Chaos Theory and Content Analysis

نویسندگان English

Masoumeh Kazemi Nojedeh 1
Heydar Mohammadzadeh Salteh 1
Ali Akbar Nonahal Nahr 2
Sasan Mehrani 3
1 Department of Accounting, Mara.C., Islamic Azad University, Marand, Iran
2 Department of Accounting, Bos.C., Islamic Azad University, Bostanabad, Iran
3 Department of Accounting, Faculty of Accounting and Financial Sciences, College of Management, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

Evidence suggests that the current quality of accounting information is suboptimal and has failed to drive accounting toward its ultimate objectives. This implies that standards formulated based on the current accounting policy-making process have not achieved the goals of accounting, which are to influence and facilitate decision-making for users of accounting information, especially investors. As long as this situation persists, no change or improvement will be achieved in identifying the information needs of various user groups, establishing a clear direction in standard-setting, aligning standards with users’ needs, or preventing the formulation and issuance of inconsistent standards. In this regard, the present study, for the first time in the realm of accounting, seeks to propose an appropriate and scientific model for the accounting policy-making process by utilizing Chaos Theory approaches and content analysis methods.The statistical population consists of accounting experts, including practicing auditors who are members of the Iranian Association of Certified Public Accountants (IACPA), faculty members in the field of accounting, practicing accountants who are members of the Iranian Institute of Certified Accountants (IICA), and other individuals specialized in accounting who are familiar with the policy-making process, accounting standards, and the economic decision-making process; they were selected using purposive sampling. To address the research questions and to identify and explain the prevailing status of the accounting policy-making process, the components related to the linear model (order) and the non-linear model (chaos) were first extracted and classified through interviews with 7 accounting experts and by using a qualitative content analysis approach on scientific and research resources—such as books, articles, and relevant findings from various fields, primarily decision sciences, psychology, accounting, and auditing. Then, to survey the experts’ opinions, the components obtained from the previous step were designed as a questionnaire to quantitatively validate the proposed (ideal) model of the accounting policy-making process. After distributing 60 questionnaires, 42 were fully completed and received, and the proposed research model was examined using SmartPLS 3 software. In this study, the ideal (proposed) model for the accounting policy-making process based on Chaos Theory is presented, and its validation findings demonstrate that by following this model, the accounting policy-making process can be guided in a realistic and effective direction.

کلیدواژه‌ها English

Accounting Policymaking Process
Accounting Standards
Chaos Theory
Content Analysis
آذر، عادل و غلامزاده، رسول. (1395). مدلسازی معادلات ساختاری کمترین مربعات جزئی(PLS-SEM). انتشارات نگاه دانش، چاپ اول.
الوانی، سید مهدی. (1374).­ ­نظریه بی­نظمی یا نظم غایی و مدیریت. مجله مدیریت دولتی، (31)، 40-29.
الوانی، سید­مهدی. (1376). ‌در جستجوی مدلی برای تصمیم‌‌گیری در شرایط مبهم و بی‌‌نظم. نشریة فرآیند مدیریت و توسعه، (37)، 1-8.
الوانی، سید­مهدی. (1378). بازتاب جلوه‌های نظریة بی‌­نظمی در مدیریت. فصلنامة مطالعات مدیریت­، (21 و 22)، 38-53.
الوانی، سیدمهدی و دانایی‏فرد، حسن. (1384). تئوری نظم در بی‏‌نظمی و مدیریت. تهران: انتشارات صفار.
الوانی، سید­­مهدی و دانایی‌فرد، محسن. (1378). تصمیم‌گیری از نگاه نظریة آشوب. تحول اداری، 5(21)، 12-25.
انتظاری، فرید و عزیزی‌­بندرآبادی، محمدحسین. (1397). بررسی نقش اثر پروانه‌­ای در مدیریت. فصلنامة پژوهش‌های جدید در مدیریت و حسابداری، (15)، 141-154.
ایزدی، حسین؛ طاهری، محمد؛ هاشمی پورنصری، زهرا. (۱۳۹۵). بررسی رابطه تئوری آشوب و بازدهی سرمایه در صنایع منتخب. اولین همایش حسابداری، اقتصاد و نوآوری در مدیریت، بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس.
تابنده، احمد. (1376). آشوب نظم‌‌دار. تدبیر، (80)، 31-35.
دهقانی، محبعلی؛ عارفی‌نهاد، صمد؛ عارفی‌نهاد، عبداله و حسن‌آبادی، مهدی. (1404). نظریه آشوب در علم مدیریت و الگوهای سازمان. کنفرانس ملی مدیریت استراتژیک در کسب و کارهای دانش بنیان: رویکردی به سوی توسعه پایدار، تهران، دانشگاه جامع امام حسین.
رستگار، عباسعلی؛ داج‌خوش، سیدصادق و همایونی، غلامحسین. (1396). تدوین روش‌شناسی و چارچوب نظری در نقد فلسفی تئوری‌های سازمان و مدیریت (مطالعه موردی: نقد تئوری آشوب). فصلنامه مطالعات منابع انسانی، 6(25)، 125-140.
رنگرز باسلیقه، عزیزاله؛ رهنمای رودپشتی، فریدون؛ محمدی نوده، فاضل و خردیار، سینا. (1400). تحلیل رفتار هزینه مبتنی بر نظریه آشوب.  فصلنامه مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار، (48)، 26-43.
سلامی، امیر­بهداد. (1381). آزمون روند آشوبی در بازده سهام بازار اوراق بهادار تهران. پژوهشنامة اقتصادی، (5)، 35-71.
شباهنگ، رضا. (1394). تئوری حسابداری. جلد اول، تهران: انتشارات سازمان حسابرسی.
شهیکی‌تاش، محمدنبی و دینارزهی، خدیجه. (1393). بررسی رفتار آشوبی رشد اقتصادی در ایران و بازسازی فضای فاز. فصلنامه نظریه‌های کاربردی اقتصاد، (1)، 125-145.
شهیکی‌تاش، محمدنبی؛ دینارزهی، خدیجه و دژکام، ارسلان. (1392). بررسی رفتار غیرخطی و آشوبی بازار نرخ ارز ایران. فصلنامه روند پژوهش‌های اقتصادی، 20(63 و 64)، 39-58.
فرجی، محمدرضا و قاسمی، فرهاد. (1396). تئوری سیستم‌های انطباقی پیچیده ابزار تحلیلی نظم در محیط‌های پیچیده و آشوب. فصلنامه علمی پژوهشی سیاست جهانی، 6(3)، 7-40.
فروغی، داریوش و یادگاری، سعید. (1389). کاربرد شبکه‌های عصبی مصنوعی در حسابداری. حسابداری و مدیریت مالی، (4)، 31-58.
فیض، داود و الهی­راد، جبار. (1385). تئوری آشوب و مدیریت. مدیریت. (­116 و 115)، 25-21.
کرم، امیر (1389). نظریة آشوب، فرکتال (برخال) و سیستم‌­های غیرخطی در ژئومورفولوژی. فصلنامة جغرافیای طبیعی، 3(8)، 67-82.
محمودپور، فاطمه. (1404). کاربرد نظریة آشوب در مدیریت آموزشی: مروری بر مبانی نظری، کاربردها و چالش‌ها. فصلنامه پژوهش اجتماعی، 16(2)‏،: 119-134.
مرادی، محمد. (1394). طراحی مدل کیفیت سود در بورس اوراق بهادار تهران: با تأکید بر نقش اقلام تعهدی. تحقیقات حسابداری و حسابرسی، 7(25)، 76-99.
مهرانی، ساسان؛ کرمی، غلامرضا و سیدحسینی، سیدمصطفی. (1392). تئوری حسابداری. جلد اول، تهران: نگاه دانش.
نثائی، وحید. (1388). مدیریت آشوب؛ نظم در بی نظمی: کاربرد تئوری آشوب در مدیریت، بازاریابی، اقتصاد، علوم اجتماعی، فیزیک، ریاضی و مهندسی. تهران: کلک سیمین.
نمازی، محمد؛ حاجیها، زهره؛ چناری بوکت، حسن. (1394). مطالعة پدیدة فرآیند آشوب در شاخص قیمت و بازده نقدی در بورس اوراق بهادار تهران. فصلنامه اقتصاد مالی و توسعه، 9(33)، 53-35.
همتی، حسن و نادری، علی. (1391). روند تغییرات در رویکرد استاندارد­گذاری حسابداری و ضرورت‌­های آن (­با تأکید بر ساختار تئوریک استاندارد­ها). مطالعات حسابداری و حسابرسی. 1(1)، 64-81.
Akhmet, M., Akhmetova, Zh. & ­Fen, M.O. (2014). Chaos in economic models with exogenous shocks. Journal of Economic Behavior & Organization, 106: 95-108.
Axelrod, R. & Cohen, M. D. (1999). Harnessing Complexity: Organizational Implications of a Scientific Frontier . New York: The Free Press.
Chin, W. W. (1998). The partial least squares approach to structural equation modeling. Modern methods for business research, 295(2), 295-33.
Emami, M., Nazari, K. ­­& Fardmanesh, H. (2012). Chaos Theory and its Complexity and Role in the Analyzing of Policy Networks (with a Look at Future Orientations in Policy-Making Process). Journal of Basic and Applied Scientific Research, 2(3), 2624-2630.
David, S.A., Machado, J.A.T., Quintino, D.D., Balthazar, J. M. (2016). Partial chaos suppression in a fractional order macroeconomic model. Mathematics and Computers in Simulation, 122: 55-68.
Gleick, J. (1987).Chaos.N.Y:Viking.: Sage Publication.
Hair Jr, J. F., Babin, B. J. & Krey, N. (2017). Covariance-based structural equation modeling in the Journal of Advertising: Review and recommendations. Journal of Advertising, 46(1), 163-177.
Hayles, N. K. (1990). Chaos Bound. N. Y.­: Cornell Univ Press.
Hendriksen, E. S. & Van Breda, M. F. (1992). Accouuting Theory. 5th edition. United States of America: IRWIN, Inc.
Lorenz, E. N. (2005). The Essence of Chaos. University of Washington Press.
Lorenz, E. N. (1993). Deterministic on periodic flow. Journal of the Atmospheric Sciences, (20), 13-41.
Ronen, J. (2002). Post-Enron Reform: FinancialStatement Insurance and GAAP Re-Visited. Stanford Journal of Law, Business & Finance, 8 (1), 1-30.
Schroeder, R. G., Clark, M. W. & Cathey, J. M. (2009). Financial Accounting Theory and Analysis. Text and Cases, 9th Edition.
Smith, J. M., Fred S. K. & Stice, E. K. (1995). Intermediate Accounting. 12th Edition, South-Western College Publishing.
Sohoulivahed, M., Aghaei, M. A., Avazzadehfath, F. & Pirzad, A. (2024). Prediction of Time Series of Financial Information Based on Lyapunov View of Information Using Chaos Theory. International Journal of Digital Content Management, 5(9), 1-16.  
Waldrop, M. M. (1992). Complexity. N. Y: Simon & Schuster. N, 5.
 Weiss, J. N., Garfinkel, A., Karagueuzian, H. S., Qu, Z. & Chen, P. S. (1999). Chaos and the transition to ventricular fibrillation a new approach to antiarrhythmic drug evaluation.Circulation, 99 (21), 2819-2826.
Wolk, H. I., Tearney, M. G. & Dodd, J. L. (2001). Accounting Theory: A Conceptual and Institutional Approach. Fifth Edition, South-Western College Pulishing.
Xian, X. H. & Liu, J. (2019). Application of Chaos Theory in Incomplete Randomized Financial Analysis. International Journal of Economics, Finance and Management Sciences, 6(6), 306-310.