مدیریت مالی هوشمند

مدیریت مالی هوشمند

ارائه مدل کیفی برای تنوع بخشی به منابع مالی دانشگاه های دولتی: مطالعه کیفی با تحلیل مضامین(تم)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
افشین بالانی 1
عباسعلی دریائی 2
محمد حسین قائمی 3
حمید عزیزمحمدلو 2
1 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
2 دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
3 استاد، گروه حسابداری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
10.25843/JIFM.2025.4463.236301
چکیده
هدف : وابستگی منابع مالی دانشگاه‌های دولتی به بودجه عمومی و متعاقباً وابستگی بودجه عمومی به درآمدهای نفتی، همچنین با درنظرگرفتن تحریم‌ها، چالشی اساسی در پایداری و استقلال مالی و عملکردی را برای دانشگاه‌های دولتی به وجود آورده است. در این خصوص نیاز به تنوع‌بخشی در منابع مالی و شناسایی منابع مالی جایگزین وجود دارد تا از میزان نسبت وابستگی به بودجه عمومی کاسته شود.
روش‌شناسی : این مقاله با روش کیفی، از نظر هدف کاربردی که با روش تحلیل مضامین و شناسایی مؤلفه‌های هر مقوله انجام شده است. جامعه آماری شاملِ 17 نفر از خبرگان شامل مدیران مالی و بودجه دانشگاه‌های دولتی، افراد شاغل در دستگاه‌های اجرایی مرتبط و اساتید دانشگاه بودند که استفاده از روش نمونه گیری هدفمند به صورت گلوله برفی انتخاب شدند.
یافته‌ها: چالشهای تامین مالی دانشگاه‌های دولتی به طور خلاصه شامل وابستگی به بودجه عمومی، رکود صنعت و اقتصاد، عدم منبع سرمایه‌گذاری و چابکی ساختار دانشگاه‌های دولتی و همچنین جهت تنوع بخشی درآمد حاصل از قراردادهای آموزشی و پژوهشی، خیریه و موقوفات، سرمایه‌گذاری‌ها به طرق مختلف، اصلاح ساختار شهریه، بهره‌وری از منابع مازاد و اصلاح ساختار بودجه ریزی و بازنگری در ارتباط با صنعت می‌باشد.
نتیجه گیری: چالش‌ وابستگی به بودجه عمومی به طور فراگیر میان دانشگاه‌های دولتی وجود دارد و نیاز به تنوع بخشی در منابع مالی و درآمدی و شناسایی منابع مالی جایگزین وجود دارد. تحقق اهداف تنوع بخشی در دانشگاه‌های دولتی می‌تواند باعث پایداری مالی، استقلال مالی و عملکردی، توسعه و کارآفرینی دانشگاه و مدیریت بهینه منابع و مصارف گردد.
کلیدواژه‌ها
تامین مالی دانشگاه‌های دولتی
تنوع بخشی منابع مالی دانشگاه‌های دولتی
مدیریت مالی بخش عمومی
موضوعات

عنوان مقاله English

Qualitative Model for Diversifying the Financial Resources of Public Universities: by theme Analysis Method

نویسندگان English

Afshin Balani 1
Abbas Ali Daryaei 2
Mohammad Hosein Ghaemi 3
Hamid Azizmohammadlou 2
1 Ph.D. Candidate, Department of Accounting, Faculty of Social Sciences, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
2 Associate Professor, Department of Accounting, Faculty of Social Sciences, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
3 Professor, Department of Accounting, Faculty of Social Sciences, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
چکیده English

Objective:The strong dependence of public universities' financial resources on the public budget and subsequently the dependence of the public budget on oil revenues, also taking into account sanctions, has created a fundamental challenge in terms of financial and functional sustainability and independence for public universities. In this regard, there is a need to diversify financial and income sources and identify alternative financial sources in order to reduce the proportion of dependence on the public budget.
Methodology:In order to achieve the research objectives, the required data and information were collected in the field and interviewed 17 experts in the research field. The results of the interviews were analyzed using thematic analysis and identification of components of each category.
Findings:The results showed that the challenges of financing public universities in brief include dependence on the public budget, stagnation of industry and economy, lack of investment sources and agility of the structure of public universities, as well as the proposed financial resources for diversifying income from educational and research contracts, charities and endowments, investments in various ways, reforming the tuition structure, utilizing surplus resources, and reforming the budgeting structure and reviewing the relationship with industry for the active and effective participation of public universities.
Research Implications:Achieving the goals of diversification in public universities can lead to financial sustainability, financial and functional independence, university development and entrepreneurship, and optimal management of resources and costs.

کلیدواژه‌ها English

Financing of public universities
Diversification of financial resources of public universities
Public sector financial management
احتشام نژاد، احسان؛ پاکزاد بناب، مهدی و رمضانی، مهدی (1403). ارائه چارچوبی برای نحوه تامین مالی آموزش عالی ایران براساس مطالعه الگوهای جهانی، پژوهش های مدیریت عمومی. 17(66)، 145-178.
امینی مهر، اکبر؛ امینی مهر، امین.(1402). بررسی میزان موفقیت اصلاح نظام بودجه­ریزی کشور از دیدگاه کارکنان و مدیران دولتی، دوفصلنامه حسابداری دولتی، 9(18)،206-188.
پورجمشیدی، مریم؛ نورافروز، علی حسین؛ کریمی عزیزآبادی، علی و گلی روشن، حسین (1404). در جستجوی ارتباط بین دانشگاه و جامعه در قرن بیست و یکم: مروری نظام­مند بر ادبیات. نامه آموزش عالی.18(72)، 61-85.
رحمانی، علی؛ ملانظری، مهناز ؛ فعال قیومی، علی؛ محمودخانی، مهناز؛ بهبهانی نیا، پریسا سادات؛ پارسایی، منا؛ قدیریان آرانی، محمدحسین و خدیور، آمنه (1401). طراحی مدل بلوغ مدیریت مالی و حسابداری واحدهای گزارشگر بخش عمومی، بررسی های حسابداری و حسابرسی،29(2)،287-310.
روحانی، شادی؛ رحیمیان، حمید ؛ عباسپور، عباس؛ بروزیان، صمد و گرایی­نژاد، غلامرضا (1398). تنوع بخشی به منابع درآمدی دانشگاه­ها؛ راهی به سوی ثبات مالی. فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی. 25(1)، 77-95.
روشن، احمدرضا (1392). رهیافت هایی برای تامین مالی دانشگاه­های دولتی. ششمین کنفرانس توسعه نظام مالی در ایران. تهران. 1-26.
شهیدی، سینا؛ امینی خوزانی، محسن؛ سروی، اعظم؛ عرب زاده، میثم؛ عطاراسدی، مریم(1403). نظریه اتصال سست، متنوع­سازی درآمدها و پایداری مالی در آموزش عالی، دوفصلنامه حسابداری دولتی، 11(21)،188-168.
عباسپور، عباس؛ کرامتی تولایی، محمد مهدی ؛ رحیمیان، حمید و جهانگرد، اسفندیار (1399). تدوین الگوی تامین مالی نظام آموزش عالی ایران مبتنی بر نظریه داده­بنیاد. فصلنامه علمی و پژوهشی حکمرانی علم و فرهنگ.49(1). 187-218.
عزتی، میترا (1387). مروری بر تجربیات کاربرد بودجه­ریزی عملیاتی در نظام آموزش عالی برخی از کشورهای جهان. مجله اقتصاد ، برنامه ریزی و بودجه. 13(1)،155-186.
گزارش ارزیابی عملکرد قانون بودجه سال 1403 حوزه آموزش عالی و تحقیقات. مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی.
لایحه و قانون بودجه کل کشور برای سال های 1402 الی 1403. سازمان برنامه و بودجه کشور.
محمدی بازرگانی، علی؛ مرتضی­نیا، حمید.(1402). الگوی بودجه­ریزی مشارکتی در زیرسیستم برنامه و بودجه دانشگاهی. پژوهش های راهبردی بودجه و مالیه. 4(2). 77-45.
نادری، ابوالقاسم (1389). اقتصاد آموزش و جایگاه آن در نظام آموزش عالی ایران. مجله پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی.21(3). 173-216.
ناصری، حسین؛ کرمی، غلامرضا و حجازی، رضوان (1402). ارائه الگوی ارتقای آموزش رشته حسابداری در آموزش عالی کشور. بررسی های حسابداری و حسابرسی. 30(2)، 380-397.
یزدانی، شهرام ؛ دشتی رحمت آبادی، مرضیه؛ درخشان، اکبر و غلامی، حسن (1396). بررسی نقادانه الگوهای تامین و تخصیص مالی در آموزش عالی. مجله مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی مشهد.8(2)، 3-11.
Abbaspour, A.; Karamati Tavallaie, M.M.; Rahimian, H & Jahangard, E. (2020). Compilation of the financing model of iran higher education system based on grounded rheory. Culture strategy quarterly, 49(1):187-218. (In Persian). 10.22034/jsfc.2020.109878
Aminimehr, A; Aminimehr, A;(2023). Assessing the Success Rate of Reforming the Countrys Budgeting System From the Perspective of Govemment and Employees and Managers, Governmental Accounting, 9(18), 187-206. 10.30473/gaa.2023.57934.1457
Bekhradnia, B. and N. Bailey (2008). Demand for Higher Education to 2029, London, UK: Higher Education Policy Institute.
Charmaz, K. (2006). Constructing grounded theory: A practical guide through qualitative analysis. Sage.  0761973532, 9780761973539
Conroy. P.T & Urhan, S.K. (2015). Federal and State funding of higher education . Achartbook from the PEW charitable trusts.
Ehteshamnejad, E., Pakzad Bonab, M., & Ramezani, M. (2025) Presentations on How to Finance Iran's Higher Education Based on the Global Study Model. Public Management Researches, 17 (66), 145-178. (In Persian). 10.22111/jmr.2024.47134.6112
Ekpoh, U.I. & Okpa, O.E.(2017). Diversification of source of funding university education for sustainability: challenge and strategic for improvement. Journal of education, society and behavioral science. 21(2). 1-8. 10.9734/JESBS/2017/34494
Ezzati, M. (2008). Applying Performance Indicators on Financial Recourses Allocations, i.e. Performance Budgeting, in Higher Education Systems of Some Countries, The Journal of Planning and Budgeting, , 13 (1): 155-185. .(In Persian). 20.1001.1.22519092.1386.13.1.3.1
Iran's General Budget Law for the years 2023 to 2025.
Jaafar Abdullah, J. Latiff, A.R.A. Daud, Z.M & Osman, M.N.H. (2023). Does revenue diversification strategy affect the financial sustainability of Malaysian universities? A panel data analysis. Journal of higher education policy. (36). 116-143. 10.1057/s41307-021-00247-9
Kimathi, B. K., & Irungu, A. M. (2024). Revenue Diversification on Financial Sustainability of Public Universities in Kenya. Journal of Finance and Accounting, 4(3), 31-41. 10.70619/vol4iss3pp31-41
Lapovsky .L.(2011). The Higher Education Business Model. Innovation and Financial Sustainability. TIAA-CREF Institute.
Mohhamadi Bazargani, A & Mortezania, H.(2023). Participatory budjeting model in the university program and budget subsystem. Budjet and Finance Strategic Research.2(4). 45-77(in Persian). 20.1001.1.27171809.1402.4.2.2.4
Naderi, A.(2001). Economics of Education and its Status in Iranian Educational System Quarterly Journal of Research and Planning in Higher.21(3), 173-216(In Persian). https://journal.irphe.ac.ir/article_702696.html
Nagy. S.G. Kovats, G. & Nemeth, A.O.(2014). Governance and Funding of Higher Education – International Trends and Best Practices. Social and Behavioral Sciences. 10.1016/j.sbspro.2014.01.190
Naseri, Hosein, Karami, Gholam Reza & Hejazi, Rezvan (2023). Providing a Model for the Enhancement of Accounting Education in Higher Education in Iran. Accounting and Auditing Review.30(2). 380-397. (in Persian). 10.22059/acctgrev.2023.352494.1008770
Performance evaluation report of the 2024 budget law in the field of higher education and research. Research Center of the Islamic Consultative Assembly  of Iran. (in Persian).
Pourjamshidi, M. Noorafroz, A.H. Karimi Azizabadi, A & Goliroshan, H. (2025). In search of university-Society relationship in the 21st century: A systematic review of the literature. Higher education letter. 18(72). 61-85. (In Persian). 10.22034/hel.2025.2025076.1953
Praneviciene, B. & Puraite, A. (2010). The Financing Methods of Higher Education System. Jurisprudence. 4(8). Pp.335-356. https://philpapers.org/rec/PRATFM
Rahmani, Ali; Mollanazari, Mahnaz; Faal Ghayoumi, Ali; Mahmoudkhani, Mahnaz; Behbahaninia, Parisa sadat; Paesaei, Mona; Ghadirian Arani, Mohamad Hossein & Khadivar, Ameneh (2022). Desin of the Financial Management and Accounting  Maturity Model for Public Sector Entities. Accounting and Auditing Review, 29(2), 287-310. (in Persian). 10.22059/acctgrev.2022.337562.1008645
Report of the Budget and Organization Office of the Ministry of Science, Research and Technology.(2013). (In Persian).
Rouhani, Sh.; Rahimian, H.; Abbaspour, A.; Borozian, S. & Geraeinezhad, GH. R. (2019(. Diversifying universities' revenue sources: A path to financial stability. Quarterly Journal of Research and Planning in Higher Education.25(1).77-95. (In Persian). https://econrahbord.csr.ir/article_103343.html
Roushan, A.R.(2013). Approaches to financing public universities. The Sixth Conference on the Development of the Financial System in Iran. Tehran. Finance and Investment Department, Sharif University.1-26. (In Persian).
Rozmus, A., & Cyran, K. (2012). Diversification of university income polish practice and international solutions. Financial Internet Quarterly e-Finanse, 8(4), 64-75.
Salmi, J & Hauptman, A.M. (2006). Innovations in tertiary education financing: A comparative evaluation of allocation mechanisms. Word bank. //doi.org/10.1142/9789813278752_0011
Shahidi, S; Amini Khoouzani, M; Sarvari, A; Arabzadeh, M; Atarasadi, M; (2025). Loose Coupling Theory, Revenue Diversification and Financial Sustaniability in Higher Education, Governmental Accounting, 11(21), 167-188. 10.30473/gaa.2025.72588.1762
University College of London. Annual financial report. (2025).
University of Oxford. Annual financial report. (2024).
Yazdani, SH.; Rahmatabadi, M.; Derakhshan, A. & Gholami, H. (2018). Critical review of resource allocation model in higher education. Journal of the Center for Studies and Development of Medical Sciences Education in Mashhad The Horizon of Development of Medical Sciences Education.8(2). 3-11. (In Persian). 10.22038/hmed.2018.13589
Ziderman, A. & Albrecht, D.(1995). Financing universities in developing countries. Washington: The standford series on education and public policy. 1135398933, 9781135398934